Fałszywa Hrabina: zapomniana bohaterka II wojny światowej uratowała tysiące Polaków

Janina Suchodolska (Mehlberg) była Żydówką ukrywającą się pod fałszywą tożsamością polskiej arystokratki - hrabiny Suchodolskiej. W czasie okupacji prowadziła działalność pomocową i konspiracyjną, działała w RGO i prowadziła negocjacje z niemieckimi urzędnikami w Lublinie, by pomagać Polakom prześladowanym przez okupanta. Dzięki jej zaangażowaniu dostarczano żywność, leki i inne dobra do więźniów obozów, a ona sama przekazywała wiadomości i - według relacji - również broń członkom Armii Krajowej. Odwiedzała Majdanek nawet pięć razy w tygodniu, ryzykując życie pod okiem SS.

Początkowo badaczki miały wątpliwości, czy Suchodolska istniała i czy jej opowieści były prawdziwe, lecz po latach żmudnych badań potwierdziły, że Janina Mehlberg to rzeczywiście Janina Suchodolska, która przeżyła Zagładę i działała pod fałszywą tożsamością.

Autorki książki Fałszywa Hrabina - Elizabeth B. White i Joanna Śliwa - podkreślają, że Suchodlska uratowała co najmniej kilka tysięcy osób, w tym ponad 4 tys. więźniów Majdanka, poprzez konsekwentne wsparcie materialne i konspiracyjne sieci działania. Szacuje się, że łączna liczba uratowanych mogła przekroczyć 10 tysięcy. Badania potwierdzające te fakty trwały dziesięć lat, od 1989 roku do 2022 roku, a ich weryfikacja objęła archiwa w dziesięciu krajach i materiały prywatne.

Dlaczego historia Suchodolska pozostawała tak długo nieznana? Ponieważ w latach 50. i 60. niewiele mówiło się o ocalałych z Zagłady, a proces Eichmanna w 1961 roku zaczął dopiero odkrywać twarze świadków. Suchodolska, żyjąc w bardzo skomplikowanej sytuacji - Żydówka, która przyjmowała tożsamość polskiej arystokratki - musiała ukrywać swoją przeszłość, by uniknąć represji i wrogości ze strony nowych władz.

Autorki tłumaczą również, że w Polsce już od 1944 roku powstała Żydowska Komisja Historyczna, zbierająca świadectwa ocalałych, lecz Janina i jej mąż nie złożyli zeznań. Dzięki prowadzeniu śledztwa i weryfikacji źródeł w różnych archiwach, w tym dzięki materiałom rodzinnym i relacjom ze świata, zidentyfikowano ją jako kluczową postać.

Badaczki podkreślają, że opowieść o Suchodolskiej pomaga zrozumieć kontekst planów nazistowskich i mechanizmy pomocy i oporu w Polsce podczas II wojny światowej. W publikacji zaznaczają także, że pamięć o ocalałych i bohaterach musi być utrwalana, a prace nad ich historiami wciąż trwają - także dzięki organizacjom, które negocjują reparacje i wspierają ocalałych. Autorki mają nadzieję, że historia Janiny stanie się szerzej znana, także za sprawą ewentualnych adaptacji filmowych.

Będziemy informować w przypadku pojawienia się nowych informacji.

rd

Materiał opracowany przez redakcję Warszawa Alert112 w oparciu o informacje dostępne publicznie.

Informacje nie zawsze pochodzą bezpośrednio od służb ratunkowych, redakcja nie ponosi odpowiedzialności za dokładność źródeł zewnętrznych.

Coś się nie zgadza? Napisz do nas