Fałszywa hrabina, prawdziwy ratunek: historia Żydówki ocaliła tysiące Polaków

Janina Suchodolska (Mehlberg) była Żydówką, która pod fałszywą tożsamością arystokratki - hrabiny Suchodolskiej - prowadziła pomoc dla więźniów i ludności polskiej w okupowanej Polsce, m.in. na Majdanku, i uratowała co najmniej 10 tys. ludzi, organizując dostawy żywności i leków, nadzorując konspiracyjną działalność w RGO i negocjacje z niemieckimi urzędnikami w Lublinie.

Historia tej bohaterskiej postaci została opisana w książce Fałszywa Hrabina, autorstwa Elizabeth B. White i Joanny Śliwy. Badaczki prowadziły długie, wielokrotnie weryfikowane śledztwo, które rozpoczęły w 1989 roku i sfinalizowały w 2022, przeglądając archiwa w dziesięciu krajach i potwierdzając tożsamość Janiny Mehlberg jako Janiny Suchodolskiej.

Wątpliwości dotyczące wiarygodności wspomnień pojawiły się już na początku, gdy opis samotnej Żydówki wchodzącej do obozu i prowadzącej negocjacje z Niemcami brzmiał zaskakująco. Jednak dokumenty i relacje potwierdziły jej działalność i gotowość narażania życia dla innych, mimo że była Żydówką i działała pod fałszywą tożsamością.

Badaczki wyjaśniają także, dlaczego postać Janiny nie była szerzej znana do niedawna - po wybuchu wojny systematyczne zbieranie świadectw było rzadkością, a upamiętnianie ocalałych zaczęło się dopiero po procesie Eichmanna w 1961 roku. Antysemityzm i złożoność tożsamości utrudniały utrwalenie jej historii.

Szacunki wskazują, że Janina Suchodolska uratowała co najmniej 9 700 Polaków z niemieckiej niewoli, w tym ponad 4 000 więźniów Majdanka - łączna liczba osób, które zawdzięczają jej pomoc, może przekroczyć 10 tysięcy.

Badania trwały od 2017 do 2022 roku, obejmując archiwa żydowskie, państwowe i prywatne oraz wspomnienia rodziny. Dzięki temu odkryto również materiały z Kanady - książka ukazała się najpierw w USA w 2024 roku, później w Polsce, otwierając nowy rozdział w zrozumieniu polskiej historii czasu wojny i mechanizmów nazistowskiej eksterminacji.

Twórczynie podkreślają, że opowieść Janiny ma znaczenie nie tylko jako heroiczny zapis, lecz także klucz do kontekstu wojny i planów nazistowskich “nowego porządku”. Marzą o szerokiej recepcji jej historii, być może w formie filmowej, aby Janina Suchodolska została uznana na arenie międzynarodowej.

Będziemy informować w przypadku pojawienia się nowych informacji.

rd

Materiał opracowany przez redakcję Warszawa Alert112 w oparciu o informacje dostępne publicznie.

Informacje nie zawsze pochodzą bezpośrednio od służb ratunkowych, redakcja nie ponosi odpowiedzialności za dokładność źródeł zewnętrznych.

Coś się nie zgadza? Napisz do nas